Sống ở Hàn Quốc có cần biết tiếng Hàn không?

Câu trả lời ngắn gọn là không. Bạn hoàn toàn có thể sống ở Korea mà không cần nói một từ tiếng Hàn nào. Nhiều người vẫn làm vậy mỗi ngày. Nhưng câu trả lời thực sự thú vị hơn thế, và nó liên quan đến một vài điều mà chẳng ai nói với mình trước khi chuyển đến đây.

Seoul đặc biệt thân thiện với người nước ngoài một cách đáng kinh ngạc. Các ga tàu điện ngầm đều có biển hiệu bằng tiếng Anh. Nhiều nhà hàng lớn thường có menu hình ảnh hoặc nhân viên có thể chỉ tay vào món cho bạn. Google Maps dùng được. Naver Maps còn dùng tốt hơn. Kakao Taxi cho phép bạn gõ điểm đến mà không cần nói một tiếng nào. Về mặt kỹ thuật, bạn hoàn toàn có thể ở đây vài tuần mà không cần dùng đến tiếng Hàn.

Tôi biết những người đã làm điều này trong nhiều năm. Họ sống ở Itaewon hay Haebangchon, ăn ở các nhà hàng quốc tế, làm việc trong môi trường văn phòng nói tiếng Anh, và xoay xở cuộc sống hoàn toàn bằng ngôn ngữ thứ nhất hoặc thứ hai của mình. Họ vẫn ổn.

Mọi thứ thay đổi ngay khi bạn rời Seoul. Busan là thành phố lớn thứ hai của Hàn Quốc, và sự khác biệt đã hiện ra khá rõ. Biển hiệu tiếng Anh thưa dần, ít nhân viên nhà hàng có thể giao tiếp bằng tiếng Anh, và cảm giác rằng sẽ có ai đó gần đó giúp bạn xoay xở bắt đầu trở nên kém chắc chắn hơn. Đi xa hơn nữa — Daegu, Gwangju, Jeonju, hay một thị trấn ven biển nhỏ — và bạn sẽ đặt chân vào vùng đất mà việc xoay xở mà không biết tiếng Hàn đòi hỏi nỗ lực thực sự và khả năng chịu đựng sự bối rối khá cao.

Nhưng đây mới là vấn đề: có một phiên bản Hàn Quốc mà họ chưa thực sự chạm tới. Không phải phiên bản dành cho khách du lịch, không phải phiên bản trên Instagram. Mà là phiên bản thật sự. Nơi bạn hiểu được chủ nhà đang thực sự nói gì về cái lò sưởi, nơi bạn có thể cãi nhau với tài xế taxi khi họ đi đường vòng, nơi đồng nghiệp nói điều gì đó hài hước trong buổi 회식 (hoesik, bữa ăn tối công ty) và bạn cười đúng lúc thay vì phải chờ hai giây sau khi cả nhóm đã cười xong. Phiên bản đó đòi hỏi bạn phải biết ít nhất một chút tiếng Hàn.

Mình không nói với bạn rằng hãy học tiếng Hàn chỉ để đọc được thực đơn. Đó không phải là vấn đề. Đây mới là những tình huống mà việc không biết ngôn ngữ thực sự khiến bạn thiệt thòi:

Tại văn phòng xuất nhập cảnh. Trang web Hikorea có phiên bản tiếng Anh nhưng không thực sự tốt lắm. Các biểu mẫu, yêu cầu, gia hạn visa, đăng ký ARC — rất nhiều nội dung chú thích nhỏ chỉ có bằng tiếng Hàn. Bạn có thể xoay xở được với Google Dịch và sự kiên nhẫn, nhưng bạn sẽ tốn nhiều thời gian hơn cần thiết, và đôi khi sẽ điền nhầm vào ô không đúng.

Khi làm việc với chủ nhà hoặc môi giới bất động sản. Hợp đồng thuê nhà ở Hàn Quốc không phải là loại giấy tờ ngắn gọn. Đặc biệt, hình thức Jeonse (전세, hệ thống đặt cọc một lần) có rất nhiều ngôn ngữ pháp lý phức tạp. Bản thân mình đã từng ký vào những thứ mà mình không thực sự hiểu rõ, rồi cứ gật đầu và hy vọng mọi thứ sẽ ổn. Dù biết tiếng Hàn ở mức cơ bản không giải quyết được tất cả mọi thứ, nhưng ít nhất bạn có thể nhận ra khi nào một điều khoản đã bị thay đổi.

Tại bệnh viện hoặc nhà thuốc. Tiếng Hàn trong y tế là một thứ riêng biệt, nhưng nhân viên tại các phòng khám thường không nói được tiếng Anh. Mình đã ngồi đối diện với nhiều bác sĩ — những người từng học bằng tiếng Anh nhưng lâu rồi không dùng nữa, và cuối cùng họ vẫn quyết định nói hoàn toàn bằng tiếng Hàn. Họ hiểu tiếng Anh của mình nên hai bên vẫn hiểu nhau được ở mức độ nào đó. Bác sĩ kê toa thuốc và mình uống vào. Mình vẫn còn đây, vậy là ổn. Nhưng thật ra mình vẫn muốn có thể giao tiếp thực sự hơn.

Tại ngân hàng. Đây xứng đáng có một mục riêng. Mở tài khoản ngân hàng với tư cách người nước ngoài ở Hàn Quốc là một trong những trải nghiệm khiến bạn bực bội một cách đáng tin cậy khi sống ở đây, và việc không biết tiếng Hàn chỉ khiến mọi thứ tệ hơn. Hầu hết các chi nhánh nằm ngoài những khu phố tập trung nhiều người nước ngoài đều không có nhân viên nói tiếng Anh. Các biểu mẫu đều bằng tiếng Hàn. Những câu hỏi mà giao dịch viên đặt ra cũng bằng tiếng Hàn. Biết đủ tiếng Hàn để nói "Tôi cần mở tài khoản, tôi có thẻ ARC và hộ chiếu" và hiểu được câu trả lời sẽ giúp bạn tiết kiệm được kha khá thời gian lẫn sự tự trọng.

Trong bất kỳ quy trình hành chính nào. Đăng ký địa chỉ cư trú. Đăng ký gói điện thoại. Gia hạn visa. Mỗi việc trong số này đều liên quan đến giấy tờ và nhân viên — những người có thể nói được tiếng Anh, hoặc không. Theo kinh nghiệm của mình, điều này hoàn toàn may rủi, và thường thì... không may hơn là may, đặc biệt ở Busan — nơi mình đang sống.

Về mặt xã hội, sau khoảng sáu tháng. Đây là điều mà nhiều người không ngờ tới. Khi mới đến, đồng nghiệp và bạn bè người Hàn của bạn sẽ kiên nhẫn giao tiếp bằng tiếng Anh. Nhưng dần dần, các cuộc trò chuyện sẽ tự nhiên chuyển sang tiếng Hàn vì điều đó dễ dàng hơn với họ. Nếu sau một năm bạn vẫn chưa biết gì về tiếng Hàn, bạn sẽ dần trở thành người mà mọi người phải chiều theo, thay vì là người thực sự tham gia vào cuộc trò chuyện.

Bạn không cần phải thông thạo. Bạn không cần phải vượt qua kỳ thi TOPIK. Đây là những gì thực sự hữu ích trông như thế nào trong thực tế:

Hangeul (한글) trước tiên đã. Đây là điều bắt buộc và nó không khó như bạn nghĩ đâu. Bảng chữ cái tiếng Hàn thực ra rất logic và nhất quán. Hầu hết mọi người đều có thể đọc được, dù chậm, chỉ trong vài ngày. Một khi bạn đã đọc được Hangeul, thực đơn sẽ có nghĩa, biển hiệu tàu điện ngầm sẽ có nghĩa, và ít nhất bạn có thể gõ mọi thứ vào điện thoại thay vì cứ phải chụp ảnh tất cả rồi hy vọng Papago dịch đúng cho mình.

Những câu giao tiếp sinh tồn thực sự hay dùng. "Cái này giá bao nhiêu?" "Nhà vệ sinh ở đâu?" "Tôi bị dị ứng với X." "Làm ơn đưa tôi đến địa chỉ này." "Cho tôi một cái đó." Khoảng 50-100 câu như vậy thôi, và bạn hoàn toàn có thể học thuộc trong vòng một tháng.

Các con số. Tiếng Hàn có hai hệ thống số (thuần Hàn và Hán-Hàn) và điều này sẽ khiến bạn bối rối đấy. Nhưng nắm được các con số đồng nghĩa với việc bạn hiểu được giá cả, số tầng, số xe buýt, và câu hỏi về tuổi tác mà người Hàn thường hỏi khoảng năm phút sau khi gặp bạn lần đầu.

Tiếng Hàn cơ bản tại nơi làm việc hoặc trong các tình huống xã hội. Nếu bạn đang làm việc ở Hàn Quốc, việc học một vài câu lịch sự sẽ giúp ích cho bạn nhiều hơn bạn nghĩ đấy. Người Hàn rất chú ý khi người nước ngoài cố gắng sử dụng tiếng của họ, và sự cố gắng đó sẽ được đền đáp bằng sự kiên nhẫn và thiện chí. Mình không có ý là bạn cần phải thành thạo các cấp độ ngôn ngữ trang trọng đâu. Mình chỉ muốn nói rằng "감사합니다" (gamsahamnida, cảm ơn) và "수고하셨습니다" (sugohasyeosseumnida, một cụm từ dùng để ghi nhận sự cố gắng của người khác) sẽ giúp bạn đi được rất xa.

Đây là phần thật lòng. Nếu bạn sống lâu dài ở Hàn Quốc mà tiếng Hàn vẫn mãi bằng không, có một điều gì đó thầm lặng sẽ xảy ra. Bạn mặc nhiên trở thành một kiểu người nước ngoài nhất định. Người luôn được giúp đỡ, chứ chưa bao giờ giúp lại ai. Người cười theo mà chẳng thực sự hiểu vì sao. Người mà những người bạn Hàn Quốc dần dần thôi không rủ đi chơi nữa — không phải vì họ vô tâm, mà vì việc kéo bạn vào một nhóm toàn nói tiếng Hàn đòi hỏi thêm công sức, và điều đó trở nên mệt mỏi theo thời gian.

Hàn Quốc có một khái niệm gọi là 눈치 (nunchi): khả năng đọc hiểu không khí xung quanh, nắm bắt những tín hiệu không lời, biết chuyện gì đang xảy ra mà không cần ai nói ra. Ngôn ngữ đóng vai trò lớn trong việc giúp bạn phát triển nunchi. Nếu không biết tiếng Hàn, bạn đang vận hành với một phần đáng kể radar xã hội của mình bị tắt đi.

Điều này không có nghĩa là bạn sẽ cô đơn hay tách biệt với mọi người. Rất nhiều người nước ngoài vẫn xây dựng được cuộc sống xã hội phong phú bằng tiếng Anh. Nhưng sẽ có một giới hạn nhất định. Và rồi bạn sẽ cảm nhận được điều đó.

Nếu bạn đến Hàn Quốc trong hai tuần, đừng lo lắng quá. Hãy học Hangeul nếu bạn có một tuần rảnh trước chuyến đi. Điều đó sẽ giúp mọi thứ dễ dàng hơn nhiều.

Nếu bạn đang chuyển đến Korea trong một năm, hãy học những điều cơ bản. Hangeul, các câu giao tiếp thiết yếu, các con số. Dành vài tuần học Duolingo hoặc một khóa học cơ bản. Bạn sẽ thấy xứng đáng ngay trong tháng đầu tiên thôi.

Nếu bạn có kế hoạch ở lại lâu dài, hãy đầu tư nghiêm túc vào việc học. Bạn không cần phải thông thạo hoàn toàn, nhưng nên đạt mức đủ dùng trong thực tế. "Đủ dùng" có nghĩa là bạn có thể trò chuyện cơ bản, tự xử lý các thủ tục giấy tờ, và hiểu được khi ai đó nói chuyện với bạn — dù chưa thể phản hồi hoàn hảo. Hầu hết mọi người đều có thể đạt được điều đó sau một năm học đều đặn.

Mục tiêu không phải là thông thạo tiếng Hàn. Mục tiêu là xây dựng một cuộc sống ở đây thực sự là của bạn, thay vì một cuộc sống phụ thuộc vào sự kiên nhẫn của người khác.

Nếu bạn mới bắt đầu, những điều này thực sự đáng để dành thời gian khám phá:

Talk To Me In Korean (TTMIK): Học miễn phí, có cấu trúc rõ ràng, được xây dựng dành riêng cho những ai học tiếng Hàn như một ngoại ngữ. Bắt đầu từ Level 1 nhé.

Bộ thẻ flashcard Anki: Dùng để xây dựng vốn từ vựng. Bộ thẻ "Korean Core 2000" là một điểm khởi đầu khá tốt.

Một lớp học tiếng Hàn tại trung tâm cộng đồng địa phương hoặc 문화센터 (munhwa senteo): Những nơi này có mặt ở hầu hết các khu phố tại Hàn Quốc và thường rất rẻ. Học trong phòng với giáo viên thực sự hiệu quả hơn học qua ứng dụng rất nhiều, vì bạn sẽ có người nhắc nhở và đốc thúc.

Một lưu ý thành thật: tiếng Hàn thực sự khó đối với người nói tiếng Anh. Logic ngữ pháp hoàn toàn ngược với tiếng Anh, từ vựng gần như không có điểm chung với các ngôn ngữ châu Âu, và các cấp độ lịch sự (banmal vs. ngôn ngữ trang trọng) cần khá nhiều thời gian để làm quen. Ban đầu bạn sẽ cảm thấy tiến bộ chậm chạp. Nhưng rồi mọi thứ sẽ nhanh dần lên thôi.

Bắt đầu với bảng chữ cái. Mọi thứ khác sẽ theo sau.

Tham gia Cộng đồng YourKoreaLife